Octrooiaanvraag en intellectuele eigendom: kan ik mijn zakenidee beschermen?


Meestal niet! Wat wél kan worden beschermd, is de manier waarop je idee vaste vorm krijgt. Een merk, model, tekening, uitvinding, artistieke of literaire creatie worden gedekt door de intellectuele eigendomsrechten.

Je meent een briljant idee te hebben, of op z’n minst een veelbelovend concept, maar je vreest dat een concurrent met meer ervaring je te snel af zal zijn? De intellectuele eigendomsrechten bieden je verschillende beschermingsvormen.

Industriële eigendom en literaire of artistieke eigendom

Er bestaan twee grote categorieën van intellectuele eigendomsrechten: industriële eigendomsrechten en literaire of artistieke eigendomsrechten. De eerste beschermen onder andere uitvindingen, nieuwe geneesmiddelen, nieuwe plantensoorten, tekeningen en modellen, maar ook merknamen of geografische aanduidingen. De tweede categorie beschermt kunstwerken in de ruime zin van het woord: geschriften, muziekstukken, audiovisuele werken, schilderijen en beeldhouwwerken, foto’s, radio- of televisie-uitzendingen, of meer technische creaties zoals een databank of een computerprogramma. In dat geval spreken we van auteursrechten en naburige rechten.
Meer informatie over intellectuele eigendomsrechten.

Twee types van bescherming

De meeste industriële eigendomsrechten vereisen een formele registratieprocedure bij een erkende instelling. Voor materies die onder de auteursrechten en naburige rechten vallen, hoeft dan weer geen enkele registratie te gebeuren. Deze rechten worden alleen al door de creatie automatisch toegekend.

Er kunnen premies en subsidies worden bekomen, onder meer in het kader van een octrooiaanvraag.
Meer informatie over premies en subsidies.

Octrooiaanvraag

De procedure voor het aanvragen van een Belgisch octrooi is tamelijk eenvoudig. Zodra je dat hebt bekomen, heb je 12 maanden voorrang om je uitvinding in andere landen te octrooieren. Het aanvraagforrmulier kan je downloaden van de website van de FOD Economie.

Een Europees octrooi kan je aanvragen bij de Belgische Dienst voor de Intellectuele Eigendom of rechtstreeks bij het European Patent Office.

Voor meer informatie over een internationale bescherming kan je terecht bij de Belgische Dienst voor de Intellectuele Eigendom of rechtstreeks bij de World Intellectual Property Organization (WIPO).

Gedeponeerde merknamen en bescherming van tekeningen en modellen

De registratie van een merknaam in België geldt automatisch voor heel de Benelux. Dat is ook zo voor de bescherming van tekeningen en modellen. In beide gevallen is de enige officiële instantie voor de Benelux het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE).

Je kunt ook opteren voor een strikt nationale bescherming (via de Belgische Dienst voor de Intellectuele Eigendom), of die uitbreiden tot Europa of de rest van de wereld: vraag inlichtingen aan het BBIE of rechtstreeks aan de Europese of wereldwijde instanties.

En hoe bescherm ik mijn idee, ook al is het abstract?

Wanneer een idee zich in iemands hoofd heeft genesteld, en alleen daar, kan het dan beschermd worden? Moeilijk. Het BBIE stelt echter een i-DEPOT-systeem voor, waarmee je een idee, een concept, een project, enz. kunt deponeren.

Dat bewijst dat je op een bepaalde datum in het bezit was van een idee, wat nuttig kan blijken als er een geschil rijst. Het i-DEPOT vormt echter geen autonoom intellectueel eigendomsrecht. Je zult dus nog altijd het nodige moeten doen wanneer je je eigen zaak start.

De naam die ik voor mijn bedrijf heb gekozen, bestaat al. Is dat erg?

Als de naam van je onderneming reeds als merknaam is geregistreerd door een derde, dreigt een conflict met de houder (eigenaar) van die merknaam. Je moet dus controleren of je naam nog vrij is vooraleer je hem gebruikt. Daartoe kan je gratis het Merkenregister van het BBIE raadplegen.

Namaak: blijf niet bij de pakken zitten!

Als een derde een inbreuk pleegt op je intellectuele eigendomsrecht, wend je dan tot de Algemene Directie Controle en Bemiddeling van de FOD Economie.

Meer informatie

Octrooi:
Dienst voor de Intellectuele Eigendom (DIE)
European Patent Office (EPO)
World Intellectual Property Organization (WIPO)

Merknamen, modellen en tekeningen:
Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE)
Office for Harmonization in the Internal Market (OHIM)
World Intellectual Property Organization (WIPO)

Nog een nuttige bron kan zijn de Beneluxvereniging voor Merken- en Modellenrecht (BMM).

Auteursrechten en naburige rechten:
Belgische vereniging van auteurs, componisten en uitgevers (SABAM)
Belgische vereniging van visuele kunstenaars (SOFAM)

Namaak:
Algemene Directie Controle en Bemiddeling van de FOD Economie

IE-scan
Beantwoord de vragen in deze scan en je bekomt een gedetailleerd rapport met aanbevelingen over de bescherming van je intellectuele eigendom. Een service van het Agentschap Ondernemen.

Bouton-2