Ontslag en opzegging in België: ik moet afscheid van iemand nemen


Er zijn verschillende mogelijke redenen om de arbeidsovereenkomst met een werknemer te beëindigen: ontslag om economische redenen, omdat er zich een interessante opportuniteit voordoet, zware fout, etc.

Indien de werkgever een werknemer wil laten gaan, moet hij eerst de arbeidsovereenkomst tussen beide bestuderen.

Gaat het om een vast contract, dan moet de werkgever te wettelijke opzegtermijn respecteren en mogelijk een ontslagvergoeding aan de werknemer betalen. De kennisgeving gebeurt schriftelijk en moet het begin en de duur van de opzegperiode aangeven.

Het is verboden om een contract van bepaalde duur vroegtijdig te beëindigen, tenzij er sprake is van een zware fout. Toch laat de wet toe dat een werkgever een werknemer met een tijdelijk contract ontslaat. Maar dan kan het zijn dat de te betalen vergoeding even groot is als het bedrag dat de werknemer zou hebben ontvangen indien de overeenkomst wel werd gehonoreerd tot het einde van de afgesproken termijn.

Ontslag

Dezelfde regels gelden voor ontslagnames: een werknemer die besluit om het bedrijf te verlaten, wordt verondersteld zijn opzeg te doen. Wat niet wegneemt dat beide partijen in onderlinge overeenstemming mogen besluiten dat de opzegtermijn niet moet worden gerespecteerd.

Zware fout

Indien een werkgever een medewerker wil ontslaan omwille van een zware fout, dan moet hij de fout kunnen aantonen en schriftelijk meedelen. Enkele voorbeelden van situaties die men kan beschouwen als een zware fout: herhaaldelijk ongewettigd afwezig zijn, de arbeidsovereenkomst niet naleven, diefstal, mishandeling, het moedwillig niet-opvolgen van een dienstbevel, oneerlijke concurrentie, fraude, etc.

Als de fout is bewezen, heeft de ontslagen werknemer geen recht op een opzegtermijn of een -vergoeding. Wel kan hij zijn ontslag aanvechten voor een arbeidsrechtbank.

Indien de zware fout niet kan worden aangerekend aan de ontslagen medewerker moet de werkgever de wettelijke opzegtermijn respecteren, of een schadevergoeding betalen.

Ontslagbescherming

Bepaalde werknemerscategorieën zijn bij wet beschermd en kunnen niet worden ontslagen.
Dit zijn:


    • zwangere vrouwen;

    • werknemers in loopbaanonderbreking of met een tijdskrediet;

    • werknemers die een klacht voor pesterijen of geweld hebben ingediend;

    • vakbondsafgevaardigden of werknemers die een politiek mandaat uitoefenen.

Berekening van de opzegtermijn

De wet van 26 december 2013 betreffende de invoering van een eenheidsstatuut tussen arbeiders en bedienden voorziet in nieuwe eenvormige opzegtermijnen sinds 1 januari 2014. Op de website www.opzegging.be kunt u de opzegtermijnen en –vergoedingen bij ontslag berekenen.

Niet-concurrentiebeding

De werkgever en werknemer kunnen, in onderling overleg, beslissen om een niet-concurrentiebeding in de arbeidsovereenkomst op te nemen. Om geldig te zijn, moet dit beding door beide partijen zijn goedgekeurd vooraleer een van beiden beslist om de samenwerking te beëindigen. Indien er sprake is van een niet-concurrentiebeding mag de werknemer die het bedrijf verlaat geen soortgelijke functie uitoefenen bij een concurrent. In vele gevallen mag de werknemer ook niet voor zichzelf beginnen als hij hierdoor zijn voormalige werkgever beconcurreert.

Opvolgingsmanagement

De bedrijfswereld is vandaag erg flexibel. Zo is het niet ongewoon dat de belangrijke pionnen in uw bedrijf naar een concurrent stappen of hun carrière een nieuwe wending geven. Voor werkgevers is dit een grote uitdaging. Het is nooit gemakkelijk om een collega te vervangen, maar al helemaal niet als hij of zij ook een centrale rol speelt binnen uw bedrijf.

De meeste grote bedrijven hebben daarom een opvolgingsmanagementplan dat anticipeert op toekomstig vertrek, al dan niet vrijwillig, en dat binnen het bedrijf – of eventueel bij een concurrent –mensen identificeert die de fakkel mogelijk kunnen overnemen.

Een dergelijk plan kan ook motiverend zijn voor werknemers om hen een carrièreplan voor te leggen, opleidingen aan te bieden, etc.

Meer weten

FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal overleg
De website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal overleg bevat gedetailleerde informatie over verschillende manieren om een arbeidsovereenkomst te beëindigen.

Belgium.be
Elke partij kan een arbeidsovereenkomst op elk ogenblik verbreken, op voorwaarde dat bepaalde regels worden nageleefd. Deze regels worden op de website Belgium.be beschreven.

Bouton-2